Czym jest transport na żądanie?
Jak to działa.
Transport na żądanie to transport publiczny, który kursuje według zamówień. Pasażer zamawia przejazd w aplikacji, przez stronę internetową lub telefonicznie, a system dodaje go do planu pojazdu. Osoby jadące w podobnym kierunku w tym samym czasie jadą razem.
Nazywa się go też transportem na telefon lub na zamówienie. Po angielsku używa się skrótu DRT (demand responsive transport), po czesku mówi się poptávková doprava.
Pasażer podaje w aplikacji, kiedy, skąd i dokąd chce jechać. Aplikacja potwierdza przejazd i planuje trasę dla kierowcy, który odbiera pasażera o umówionej godzinie.
Przejazd można zamówić od razu lub z wyprzedzeniem. O tym, z jakim, decyduje zamawiający usługę.
Alokator grupuje zamówienia i kieruje je na przystanki wirtualne i do odpowiednich godzin.
Dla pasażerów
Aplikacja
Wystarczy pobrać aplikację i się zarejestrować, by zamawiać przejazdy.
Zamówienie
Pasażer podaje, skąd, dokąd, kiedy i ile osób jedzie.
Potwierdzenie
Aplikacja potwierdza przejazd lub proponuje najbliższą możliwą godzinę.
Wsiadanie
Na pojazd czeka się na przystanku wirtualnym.
Płatność
Płaci się według taryfy usługi, w aplikacji lub u kierowcy.
Dla kierowców
Kierowca ma pod ręką tablet lub telefon z aplikacją. Pokazuje ona trasę i nawigację bieżącego przejazdu oraz plan kolejnych.
Dla samorządów
Integracja
Transport na żądanie można w pełni zintegrować z istniejącym systemem transportu publicznego.
Bez infrastruktury
Uruchomienie nie wymaga budowy infrastruktury, przystanki są wirtualne.
Jakość życia
Zwłaszcza w regionach poprawia dostęp do opieki zdrowotnej, usług, kontaktów społecznych i pracy.
Transport na żądanie w świetle prawa
Nowelizacja ustawy o publicznym transporcie zbiorowym, uchwalona przez Sejm w lipcu 2026 roku, obejmuje także transport na żądanie i wprowadza definicję przejazdu na żądanie.
Jej celem jest ograniczenie wykluczenia komunikacyjnego, zwłaszcza poza dużymi miastami.
Porównanie z innymi rodzajami transportu
Linia (autobus, komunikacja miejska)
Kursuje po stałej trasie według rozkładu jazdy. Opłaca się tam i wtedy, gdzie jeździ dużo osób.
Transport na żądanie
Kursuje według zamówień między przystankami wirtualnymi i fizycznymi. Przejazdy są współdzielone, usługa jest dla wszystkich i może działać w taryfie transportu publicznego. Opłaca się na słabiej zaludnionych obszarach i poza szczytem.
Transport dla seniorów
Usługa gminy dla seniorów, czasem także dla innych grup mieszkańców. Zwykle wiezie jedną zamawiającą osobę i działa poza systemem transportu publicznego. Można ją włączyć do transportu na żądanie.
Taksówka
Komercyjny przewóz jednego klienta od drzwi do drzwi za cenę według taksometru lub umowy. Nie jest częścią transportu publicznego.
Słowniczek
- Przystanek wirtualny
- Miejsce wsiadania i wysiadania widoczne w aplikacji. W terenie może mieć proste oznaczenie. Pasażer przychodzi na nie o potwierdzonej godzinie.
- Przejazd współdzielony
- Jeden pojazd wiezie kilku pasażerów jadących w podobnym kierunku w tym samym czasie.
- Tryb półstały
- W szczycie kursują stałe kursy według rozkładu, w ciągu dnia przejazdy na zamówienie.
- Alokator
- Oprogramowanie, które dla każdego zamówienia decyduje, czy można je zrealizować, przydziela je pojazdowi i planuje trasę.
- Zamawiający
- Miasto, gmina lub region, który zamawia usługę i za nią płaci. Decyduje o zakresie, taryfie i marce usługi.
- Organizator
- Organizator publicznego transportu zbiorowego, na przykład zarząd transportu miejskiego. W Czechach na przykład KORID LK lub KORDIS JMK.
- Przewoźnik
- Firma, która prowadzi usługę swoimi pojazdami i kierowcami.
